Saplama gerdirme (bolt tensioning); cıvata veya saplamayı burmadan, hidrolik basınçla doğrudan ekseni boyunca çekerek hedef ön-gerilme yüküne ulaştıran sıkma yöntemidir. Kritik flanş ve ekipman bağlantılarında, tork ile sıkmanın ulaşamadığı doğruluk ve tekrarlanabilirlik gerektiğinde tercih edilir.
Cıvatalı bir bağlantının görevini yapabilmesi için saplamanın belirli bir ön-gerilme (preload) yüküyle gerilmiş olması gerekir. Geleneksel yöntemde bu yük, somunu tork anahtarıyla döndürerek dolaylı yoldan oluşturulur; ancak uygulanan enerjinin büyük bölümü diş ve somun oturma yüzeyindeki sürtünmede kaybolur. Yağlama durumuna, yüzey kalitesine ve operatöre bağlı olarak elde edilen ön-gerilme hedeften ±%25–30'a varan oranlarda sapabilir.
Saplama gerdirmede ise hidrolik bir silindir (gerdirici), saplamanın diş açılmış ucundan kavrar ve basınç uygulandığında saplamayı ekseni boyunca elastik olarak uzatır. Saplama gergin haldeyken somun hiçbir yük taşımadığından elle serbestçe oturtulur; basınç boşaltıldığında yük kalıcı olarak somuna devredilir. Sürtünme denklemden çıktığı için ulaşılan ön-gerilme doğrudan hidrolik basınçla orantılıdır — hesaplanabilir, tekrarlanabilir ve operatörden bağımsızdır. Hydro Bard'ın hidrolik saplama gerdirme cihazları (HRT serisi) M20–M150 saplamalarda 1500 bar çalışma basıncıyla kullanılır.
Hidrolik gerdirici, somunun üzerinden saplamanın çıkıntılı diş boyuna vidalanır. Köprü (bridge) somunu çevreler; yan penceresinden somuna erişim kalır.
1500 bar sınıfı pompadan verilen basınç, pistonu iterek saplamayı ekseni boyunca elastik bölgede uzatır. Kuvvet doğrudan eksenel etki eder; burulma ve sürtünme yoktur.
Saplama gergin haldeyken somun yüksüzdür; köprü penceresinden çevirme pimiyle parmak kuvvetiyle yüzeye oturtulur. Tork gerektiren hiçbir işlem yapılmaz.
Basınç kontrollü boşaltıldığında saplama kısalmak ister; oturtulmuş somun buna izin vermez ve ön-gerilme kalıcı olarak bağlantıya hapsolur. Gerdirici sökülür.
| KRİTER | TORK İLE SIKMA | SAPLAMA GERDİRME |
|---|---|---|
| Kuvvet iletimi | Dolaylı — somun döndürülür, sürtünme üzerinden | Doğrudan eksenel — hidrolik çekme |
| Ön-gerilme doğruluğu | ±%25–30 sapma tipik | ±%5–10 bandında tekrarlanabilir |
| Sürtünme etkisi | Belirleyici; yağlamaya çok duyarlı | Yok denecek düzeyde |
| Saplamada burulma gerilmesi | Oluşur; yorulma ömrünü azaltır | Oluşmaz — saf eksenel yük |
| Eş zamanlı sıkma | Cıvata cıvata, çapraz sırayla | %100/%50/%25 kapsama ile aynı anda |
| Büyük çaplarda hız | Yüksek tork gereksinimi; yavaş | Çap büyüdükçe avantaj artar |
| Tipik kullanım | Genel amaçlı bağlantılar | Kritik flanş, türbin, basınçlı kap |
Saplama gerdirme; kaçağın, gevşemenin veya eşit olmayan yük dağılımının kabul edilemez olduğu her bağlantıda standarttır. Rüzgar türbini temel ve kanat cıvataları, buhar ve gaz türbini gövde bağlantıları, petrokimya ve rafineri flanşları, ısı eşanjörleri, basınçlı kaplar, gemi şaft kaplinleri ve büyük pres kolonları en yaygın uygulamalardır.
Hydro Bard HRT serisi — 11 model, M20–M150 saplama aralığı, 160–6.400 kN germe kuvveti, 1500 bar. Yerli üretim, özel ölçü imkânıyla.
HRT Modellerini İncele →İhtiyacınızı paylaşın; hesaplanmış model önerisini teknik dokümanlarıyla birlikte iletelim.
Teklif Al →